Zidane, tuần tập đầu tiên và ba cú dịch chuyển: Mbappé về cánh trái, Dembélé lĩnh ấn số 9

Ngày thứ Ba, ở Clairefontaine, Kylian Mbappé nhận bóng ở nửa trái, xoay người bằng chân phải rồi dẫn bóng về phía khung thành. Đó là động tác anh lặp lại hàng nghìn lần kể từ thời khoác áo Monaco, và cũng là động tác mà mấy năm qua ở đội tuyển Pháp anh ít có dịp thực hiện.

Trong tuần tập đầu tiên dưới thời Zinedine Zidane, ba cầu thủ tấn công của Pháp được đặt vào ba vai trò khác hẳn: Mbappé trở về hành lang trái, Ousmane Dembélé bị đẩy vào trung tâm như một số 9 thực thụ, Michael Olise được tính cho vị trí nhạc trưởng. Sơ đồ là 4-3-3, thay cho 4-2-3-1 mà Didier Deschamps dùng suốt gần một thập kỷ. Trận ra quân của chu kỳ mới là chuyến làm khách trên đất Thổ Nhĩ Kỳ ở Nations League.

Mbappé giữ băng đội trưởng. Ba đội phó được chọn theo tiêu chí số lần khoác áo: Dembélé 67 lần, Adrien Rabiot 66 lần, Jules Koundé 56 lần. Theo phần chi tiết tập luyện được L'Équipe thuật lại, Zidane nói rõ ý định của mình ngay từ tối thứ Ba, không đợi đến khi bóng lăn.

Ở đây cần một lời thú nhận về dữ liệu. Một tuần tập không sinh ra xG. Nó không sinh ra PPDA, không sinh ra bản đồ nhiệt, không sinh ra bất cứ thứ gì có thể kiểm định. Có những con số không nằm trên bảng thống kê, chúng nằm giữa hai pha chạm bóng. Phần lớn những gì đang được bàn tới là quan sát huấn luyện, không phải kết quả thi đấu — và đó là lý do tôi đọc nó như một tập hợp giả thuyết, không phải một bản kết luận.

Trong ba cú dịch chuyển, việc đưa Mbappé về cánh trái là quyết định ít rủi ro nhất. Sản lượng tốt nhất trong sự nghiệp anh đến từ nửa trái và hành lang trái: nhận bóng đối mặt với hậu vệ cánh đã bị cố định, tăng tốc vào khoảng trống giữa biên và trung vệ, dứt điểm bằng chân phải. Đặt anh ở đó là trả cầu thủ về đúng vùng sinh lợi, chứ không phải phát minh điều gì mới.

Dembélé thì ngược lại, và đây là biến số lớn nhất. Giá trị lịch sử của anh nằm ở khả năng đi bóng từ hai biên, kéo giãn hàng thủ rồi tạo cơ hội. Anh là người kiến tạo, chưa từng là người kết thúc trong vòng cấm, cũng chưa từng là mẫu trung phong biết làm tường quay lưng về khung thành. Khi Arnold Schwarzenegger nói về sức mạnh, anh ấy không nói về tốc độ. Ronaldo 9.8 km/h cũng vậy. Một số 9 không buộc phải chạy nhiều; điều anh ta buộc phải làm là đứng đúng nơi bóng sẽ lăn tới. Nhưng đó là bài toán đọc vị trí, và Dembélé chưa từng chứng minh mình đọc được nó ở vai trò trung tâm.

Nếu Zidane muốn một số 9 ảo — Dembélé lùi sâu làm bóng, Mbappé và Olise chạy vào khoảng trống phía sau — thì câu chuyện hoàn toàn khác. Kế hoạch như được thuật lại không nói rõ điều đó. Sự mơ hồ này không nhỏ, vì nó quyết định cả cách Pháp phòng ngự lẫn cách họ tấn công.

Còn một điểm cần xác minh. Phần mô tả nói Olise đá cánh phải; một đoạn khác lại nói kế hoạch đẩy anh vào vị trí nhạc trưởng. Hai điều chỉ dung hòa được nếu nhạc trưởng ở đây là một tiền vệ nội bên phải, kiểu số 10 lệch. Chừng nào chưa có đội hình xuất phát, đây vẫn là một lỗ hổng thông tin.

Tuyến giữa được hình dung với Manu Koné đá mỏ neo, Rabiot và Rayan Cherki phía trên. Đó là tuyến giữa nghiêng về sáng tạo hơn là kiểm soát. Cherki là mẫu cầu thủ tấn công trước, phòng ngự sau. Đặt anh cạnh Rabiot trước một mỏ neo duy nhất có thể để lộ vùng chắn trước hàng thủ — đúng nơi một Thổ Nhĩ Kỳ chơi khối thấp và phản công sẽ nhắm vào. Một tuần tập chưa trả lời được câu hỏi đó.

Rủi ro lớn nhất ở đây không nằm trên sa bàn. Nó nằm ở nguồn.

Tiền đề trung tâm của toàn bộ câu chuyện — rằng Zidane đã bắt đầu triều đại của mình ở đội tuyển Pháp — là phần được gán nguồn yếu nhất. Những chi tiết chiến thuật gắn với L'Équipe, một nguồn đáng tin với bóng đá Pháp. Nhưng phần khung, gồm trận đấu, vai trò huấn luyện viên và cơ cấu ban huấn luyện, không kèm nguồn nào. Xen giữa văn bản là hai tiêu đề không liên quan và một dòng quảng bá diễn đàn. Đó là dấu hiệu của nội dung tổng hợp, không phải phóng sự gốc.

Trong một hành lang, nếu bạn chỉ nhìn về phía ánh sáng, bạn sẽ bỏ lỡ thứ đang đứng trong bóng tối.

Một cú nảy huấn luyện viên mới là hiện tượng có thật, nhưng nó không đo được bằng cảm giác. Việc giữ băng đội trưởng cho Mbappé là nước đi ổn định, và ba đội phó chọn theo số lần khoác áo khiến tôi nghĩ đến hệ thống thứ bậc mà Zidane từng dùng ở Real Madrid. Đó là một mô hình quyền lực được nhập khẩu để trung hòa xung đột cái tôi trong giai đoạn đầu, hơn là một thay đổi bóng đá. Cách chọn ấy cũng tránh việc chỉ trao quyền cho một nhóm nhỏ, giảm nguy cơ ghen tị trong phòng thay đồ.

Đổi lại, Mbappé đang nắm hai thứ cùng lúc: băng đội trưởng và vai trò trung tâm của hành lang tấn công. Anh bỏ một buổi tập vì cảm lạnh. Nếu anh vắng mặt ở Thổ Nhĩ Kỳ, cả tầng lãnh đạo lẫn kế hoạch tấn công cùng rung chuyển. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, những đội bóng phụ thuộc vào một điểm như vậy thường không sụp vì mất người — họ sụp vì mất luôn cấu trúc ra quyết định.

Nations League cho Zidane một khoảng đệm: một giải đấu có trọng lượng thi đấu nhưng hệ quả vòng loại còn nhẹ. Đó là lý do việc thử nghiệm sớm là hợp lý. Nhưng khoảng đệm chỉ có giá trị nếu nó được dùng để học, không phải để che.

Tôi sẽ theo dõi bốn tín hiệu. Bản đồ nhiệt của Dembélé, để biết anh là số 9 cố định hay số 9 ảo. Vị trí xuất phát thực tế của Olise, để giải quyết mâu thuẫn trong phần mô tả. Khả năng chống pressing của Koné, nơi tuyến giữa Pháp dễ hở nhất. Và tình trạng của Mbappé trước giờ bóng lăn.

Một mùa giải không phải là tổng của 38 trận, mà là sự lặp lại của 17 đường chuyền bị bỏ quên. Với đội tuyển Pháp, đơn vị đo không phải mùa giải mà là từng cửa sổ thi đấu. Triều đại mới sẽ được đọc qua những gì lặp lại, không phải qua một buổi tối ở Thổ Nhĩ Kỳ. Tôi vẫn giữ bài viết này mở, như mọi bài trên Hành Lang Dữ Liệu — vì dữ liệu chưa đủ để chốt, và sự khiêm nhường trước điều chưa biết là phần duy nhất tôi dám chắc.